Co to jest myślenie systemowe?
„Myślenie systemowe jest dyscypliną widzenia całości. Jest to sztuka widzenia
wzajemnych relacji, a nie oddzielnych obiektów, charakteru zmian w czasie, a
nie statycznych zdjęć migawkowych.”
gdzie
„System to pewna skomplikowana całość złożona z wielu powiązanych ze sobą
podsystemów oraz elementów i wchodząca w relacje ze środowiskiem w
którym się znajduje”
Peter M. Senge „Piąta
dyscyplina”
Adresaci szkolenia
Szkolenia adresowane są zarówno do wyższej kadry zarządzającej,
przedsiębiorców, prezesów, jak również do menedżerów, liderów grup,
zespołów.
Ujrzenie świata na nowo
Kluczem do systemowego myślenia jest umiejętność dostrzeżenia, jak różne
wpływy oddziałują na siebie w czasie, tworząc powtarzające się cykle, a nie
pojedyncze, liniowe zdarzenia. Każdy taki cykl opowiada określoną historię,
a jego obserwacja pozwala zauważyć schematy działania systemu, które
z czasem prowadzą do poprawy albo pogorszenia sytuacji.
Myślenie systemowe to sztuka dostrzegania generujących zmiany struktur
leżących u podstaw złożonych systemów. To umiejętność odróżniania zmian
prowadzących do uzyskania silnego bądź słabego wzmocnienia w bardzo
skomplikowanych sytuacjach. Jest organizowaniem złożoności w spójną
opowieść, która rozjaśnia przyczyny problemów i tłumaczy, jak można je
w trwały sposób skorygować. Uczy w jaki sposób ocenić spośród za dużej ilości
informacji, co jest ważne, a co nie, na jakie zmienne zwrócić szczególną uwagę,
a na które tylko rzucić okiem. Daje praktyczne wskazówki, które pomagają
grupom, zespołom, organizacjom osiągnąć wspólne zrozumienie problemów.
Myślenie systemowe pozwala uzyskać właściwą perspektywę, odsunąć się
dostatecznie daleko od szczegółów, aby zobaczyć las, a nie tylko pojedyncze
drzewa.
Cele szkolenia:
- Nabycie zdolności widzenia rzeczywistości jako systemu stanowiącego
skomplikowaną całość złożoną z wielu powiązanych ze sobą elementów,
wchodzącego w relacje ze środowiskiem w którym się znajduje.
- Nabycie umiejętności widzenia wzajemnych relacji występujących w systemie
i śledzenia charakteru ich zmian w czasie.
- Poznanie sposobu myślenia, języka opisu oraz sił i wzajemnych uwarunkowań
kształtujących zachowanie systemów.
- Nabycie umiejętności zastosowania praw myślenia systemowego do
identyfikacji dysfunkcji systemu.
- Poznanie metod analizy systemowej wg Senge takich jak:
- pogłębienie własnej historii systemu,
- pięć pytań „Dlaczego?”,
- podstawowe mechanizmy działania systemów
- pętle przyczynowości,
- archetypy – diagramy ułatwiające katalogowanie najczęściej spotykanych
zachowań systemu.
- Nabycie umiejętności dostrzegania pętli przyczynowości: wzmacniającego
sprzężenia zwrotnego równoważącego sprzężenia zwrotnego oraz opóźnień.
- Nabycie umiejętności posługiwania się typowymi archetypami: szkodliwe
lekarstwa – czyli korekty, które zawodzą; granice wzrostu; przerzucenie
brzemienia; tragedia wspólnoty/współużytkowania; przypadkowi przeciwnicy,
erozja celów/dryfujących celów; eskalacja; sukces dla odnoszących sukces;
wzrost i niedoinwestowanie.
- Poznanie modeli myślowych jako ograniczeń w nas samych. Modele myślowe
to utrwalone schematy, założenia i uogólnienia, które wpływają na sposób
postrzegania rzeczywistości i podejmowania działań, często nieświadomie. Ich
analiza polega na uświadomieniu sobie własnych ograniczeń poznawczych, co
umożliwia otwarcie się na inne perspektywy i bardziej obiektywną ocenę
funkcjonowania systemu.
- Poznanie sposobów efektywniejszych zmian systemu i działania w pełniejszej
harmonii z procesami społecznymi, organizacyjnymi, gospodarczymi.
- Poznanie myślenia systemowego jako piątej dyscypliny organizacji uczącej się
obok mistrzostwa osobistego, modeli myślowych, budowania wspólnej wizji,
zespołowego uczenia się.
Efekty szkolenia
- Pogłębione zrozumienie zasad rządzących złożonymi systemami oraz
umiejętność wykorzystywania tych zasad i powtarzalnych wzorców do
skutecznej realizacji celów w warunkach ciągłej zmienności w czasie.
- Zwiększenie indywidualnej świadomości w zakresie funkcjonowania złożonych
systemów: zależności, powiązań, oddziaływań oraz zachowań pomiędzy
elementami systemu, które wpływają na otoczenie, dynamikę zdarzeń
i powstawanie problemów.
- Umiejętność trafnego identyfikowania kluczowych punktów, w których
niepozorne, ale dobrze ukierunkowane działania mogą wywołać istotny,
pozytywny i trwały efekt w skali całego systemu. Jednocześnie umiejętność
rozpoznawania i unikania interwencji, które – mimo dobrych intencji – mogą
zaburzać funkcjonowanie systemu. Świadomość, że to nie siła działania, lecz
jego właściwe umiejscowienie i kierunek decydują o skuteczności i
długofalowej korzyści z podejmowanych decyzji. Co więcej świadomość, że
miejsce przyłożenia sił gwarantujących wzmocnienie nie musi być położone
ani
w czasie, ani w przestrzeni blisko oczywistych symptomów trudności.
- Rozwój zdolności odróżniania modeli myślowych od rzeczywistości oraz
zwiększenie świadomości istnienia wielu, często odmiennych perspektyw
indywidualnych oraz zespołowych.
- Umiejętność krytycznej weryfikacji oraz modyfikowania schematów myślenia,
lepszego rozumienia punktów widzenia innych osób oraz integrowania
różnych perspektyw w spójne mapy myśli.
- Umiejętność wywołania w umysłach innych osób wspólnego odczucia całej
historii i wynikające z tego usprawnienie podejmowania decyzji oraz
skuteczności wspólnego działania adekwatnego do zachodzących zmian.
- Rozbudzenie potrzeby ciągłego uczenia się indywidualnego i zespołowego, na
wzór koncepcji organizacji uczącej się w oparciu o pięć dyscyplin.
- Umiejętność wprowadzania zmian, ze świadomością ich możliwego wpływu
na zachowanie systemu w różnych miejscach i czasie.
Forma szkoleń
Szkolenia w formie warsztatowej – wprowadzenie teoretyczne poparte
ćwiczeniami praktycznymi, które każdemu uczestnikowi dadzą możliwość
przejścia swoistego procesu, pozwalającego na zrozumienie i zastosowanie
myślenia systemowego w indywidualny sposób jak również w formie pracy
w grupach, wymiany poglądów i dyskusji na forum, podsumowywania
i wyciągania wniosków.
Uczestnicy posługując się konkretnymi przykładami będą mogli zweryfikować
stopień zrozumienia omawianych zagadnień takich jak dynamika systemu, pętle
przyczynowości, archetypy.
Prowadząca szkolenie
Prof. dr hab. Marzena Dzida, profesor w Instytucie Chemii Uniwersytetu
Śląskiego w Katowicach, lider Zespołu Chemii Fizycznej, znajduje się
w prestiżowym zestawieniu World’s Top 2% Scientists.
Z wykształcenia chemik, specjalizująca się w chemii fizycznej, a w szczególności
termodynamice, będącej jednym z obszarów wiedzy, którym inspiruje się
myślenie systemowe. Jest praktykiem ściśle współpracującym z przemysłem.
Profesor Dzida prowadzi badania właściwości fizykochemicznych paliw oraz
biopaliw, a także analizuje zachowanie nanofluidów oraz nanofluidów
jonowych jako potencjalnych zaawansowanych mediów do transportu i
magazynowania energii. Jej zainteresowania obejmują ponadto
charakterystykę oraz badanie architektury molekularnej innowacyjnej klasy
układów IoCarboNanoFluids – wielojonowych materiałów funkcjonalizowanych
nanorurkami węglowymi, projektowanych z myślą o celowanych
zastosowaniach technologicznych,
w szczególności w miniaturyzacji elektroniki. Obecnie rozpoczyna badania nad
zaawansowanymi materiałami dla obronności.
Prowadzi zajęcia z myślenia systemowego w Szkołach Doktorskich
na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach, Politechnice Warszawskiej,
Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Prowadzi zajęcia z myślenia
systemowego w ramach otwartej oferty dydaktycznej w Uniwersytecie Śląskim
w Katowicach dla studentów I i II stopnia kształcenia w różnych dyscyplinach
z obszaru nauk ścisłych i przyrodniczych, inżynieryjno-technicznych,
społecznych, humanistycznych, teologicznych.